Nooit meer onafhankelijk

De kop thee verwarmt mijn handen. Niet dat het nodig is, want het is bloedheet in de gezamenlijke huiskamer. ‘Nou mam, ik ga er zo vandoor.’ Ze kijkt me aan en ik tuur diep in haar ogen. Tien jaar terug zou haar blik de mijne hebben doorboord, nu reikt-ie niet zo ver. Toch zie ik er iets in veranderen; hij wordt vastberaden, ze neemt zich iets voor. Ze moet en zal me iets vertellen. Haar bovenlijf beweegt naar voren en opzij en met de duim, wijs- en middelvinger van haar rechterhand op elkaar, wijzend in het luchtledige zegt ze: ‘Esther, ik wil toch snel met je praten.’

Ik wist dat-ie kwam, net zoals ik weet hoe dit gesprek nu verder zal gaan. Onmerkbaar voor haar adem ik langdurig uit. ‘We moeten het eens hebben over de financiën. Ik heb helemaal niks, ik kan niks.’ Haar bovenlichaam zakt ineen, laat overduidelijk de onmacht die ze voelt zien. Ik zucht nog eens diep, onhoorbaar. Het is een gesprek dat ik al ontelbare keren heb gevoerd met haar en waar ik nooit zin in heb. Ik kan de klok erop gelijkzetten; het ontstaat altijd op het moment dat ik aankondig dat ik over een paar minuten ga, of als ik met mijn jas al aan op de drempel sta, of als ik aan de telefoon vertel dat ik zo ga ophangen. Het is onderdeel geworden van een nieuwe routine, of liever gezegd een nieuw onderdeel van de levenslange routine van tijdelijk afscheid nemen. Voorheen was het ‘Doe voorzichtig’, ‘Niet te hard rijden’ of een haast verongelijkt ‘Nou, veel plezier dan maar’. Nu is het ‘We moeten praten over mijn geld’. En het loopt nooit goed af.

Toen dit een paar jaar geleden begon, nadat ze geen nieuw bankpasje meer kreeg – omdat ze geen weet meer had van geldbedragen, het pasje om de haverklap kwijtraakte en de pincode overal, maar dan ook overal opschreef – ging ik nog weleens de discussie aan. Onwetendheid was dat. Onwetend dat juist ik nooit degene zou kunnen zijn die haar het besef ging bijbrengen dat het zo beter, veiliger was. Ik had toen nog niet in de gaten dat ze me nooit meer zou vertrouwen en dat ik voor altijd degene zou zijn die haar niet alleen haar auto, maar ook haar geld had afgepakt. Ik kon niet weten dat ze nooit zou beseffen dat haar geld, haar geld zou blijven. Ik was onwetend dat ze nooit zou onthouden dat er geld in een kluis ligt waarmee ze kleine boodschappen kan doen. Het is haar al zo vaak verteld, maar ze slaat het niet op. Zoals ze ook niet opslagen heeft dat ze al sinds jaar en dag überhaupt zelf geen boodschappen meer doet. Dat eerst een buurman zich daarover ontfermde, en nu de meiden van de afdeling. Dat simpele ding van alledag, datgene wat ze jaar in jaar uit bijna dagelijks deed, het zit nu eenmaal in haar hoofd geprent dat ze daar geld voor moet hebben.

Maar goed, ‘We moeten praten over de financiën’. Dan zegt ze vaak iets over dat we samen de papieren moeten bekijken, laatst nam ze het woord ‘schulden’ in de mond. Die heeft ze niet, volgens mij ook nooit gehad. Ik probeer haar vervolgens gerust te stellen door te zeggen dat alles automatisch wordt betaald, dat ik overal voor zorg, dat alles is geregeld. Ze heeft het over afspraken maken en dan refereer ik naar de notaris, waar ze zelf ooit naartoe is geweest om die afspraken zwart op wit vast te leggen. Vaak kijkt ze me als antwoord aan met een blik die verraadt dat ze denkt dat ik lieg.

Ze noemt dat ze geen cent heeft, dat ze niks kan kopen. Voorheen vroeg ik dan wat ze wilde kopen, zei dat we dat samen konden doen, noemde ik het feit dat ze toch nooit alleen meer uit winkelen ging en er altijd wel iemand was die haar gezelschap hield en wel even wat voor kon schieten. Ik probeerde uit te leggen dat je op de afdeling niet veel geld mág hebben, uit zelfbescherming.

Maar het heeft geen zin, want door die rotziekte snapt ze het niet. Ze vraagt, ze eist van me dat ik iets doe, een oplossing zoek, dat ik haar geld geef, veel geld. Ik zeg dat ik dat niet kan doen en dat maakt haar begrijpelijkerwijs verdrietig en boos. Ik kan me er slechts een voorstelling van maken van hoe dat moet voelen, als je ergens vanbinnen toch nog soms weet dat je niet meer onafhankelijk en zelfstandig bent. Dat je je herinnert hoe het is om geld uit te geven, je eigen zuurverdiende geld, maar dat niet meer kunt. O, de onmacht en frustratie.

Dus nu luister ik. En als ze zegt dat het haar zo boos en verdrietig maakt, knik ik rustig met mijn hoofd en zeg ik zachtjes dat ik dat wel snap. Dan draait ze haar hoofd weg en kijkt ze me niet meer aan. Ze vloekt ongegeneerd en hardop, iets wat ze vroeger nooit deed, en beklaagt zich. Soms scheldt ze me vanuit haar tenen uit voor trut, een heel enkele keer voor kutwijf. Want ik heb het gedaan.

We staan op, zij loopt vast richting de deur. Ik schiet de verzorgende aan en waarschuw dat ik mijn moeder aangedaan achterlaat, maar dat ik echt moet gaan, omdat ik mijn zoontje zo uit school moet halen. Een meewarige blik, een bedankje en een tot gauw. Ik loop mijn moeder achterna de huiskamer uit. Ik moet er rechts uit, via de deur met toegangscode. Zij loopt de gang in naar links, draait zich nog even om, laat me haar tranen zien, draait me weer de rug toe en loopt verder naar haar kamer. Ik heb intens met haar te doen.

‘Dag mam.’

Tot een poosje geleden maakte dit mij zo verdrietig dat ik de vijftig minuten in de auto naar huis door mijn eigen waterlanders naar de weg keek. Misselijk, met een hese stem en een verstopte neus kwam ik thuis. Nu word ik er nog weleens moe van, maar ik heb me erbij neergelegd dat dit er nu ook bij hoort.

Advertenties

2 gedachten over “Nooit meer onafhankelijk

  1. Heel veel sterkte. Ik heb jouw moeder (mijn tante) gekend toen ik nog jong was. Een sterke, ingelligent vrouw. Inderdaad een erge ziekte die op momenten je klaarheid geeft en op andere ben je helemaal verloren. Niet makkelijk voor haar, niet makkelijk voor jouw. Neem er troost in dat hetgene wat je doet, is goed en het beste. Het is een lange, zware weg voor jullie beiden. Heel veel sterkte en geloof in jezelf; geloof in het goede. Liefs, Hanny

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s